Methodiek

Modelupdates

Het Zonnelabel is een rekenmodel, en een model wordt beter door fouten te vinden. Hier staat elke wijziging aan de berekening: wat we aanpasten, wanneer, waarom en wat het met de labels deed. Hoe de berekening nu werkt, lees je in de methodiek.

1. 7 september 2026Pro-rapport

   Extra analyses in het Pro-rapport

   Aanleiding: Het Pro-rapport moest meer laten zien dan de labelpagina.

   • Zonkaart per meetpunt met de zonnigste plek in de tuin.
   • Waar de schaduw vandaan komt: de tuin wordt doorgerekend met en zonder eigen woning, buren en bomen, en per windrichting.
   • Vergelijking met de dichtstbijzijnde woningen, eerste en laatste uur zon per seizoen en een seizoensbalans.

   Effect: De labelberekening zelf veranderde niet.

2. 7 september 2026v4.1Berekening

   IJkscenario’s in het echte rekenregime, drempel A naar 10,3

   Aanleiding: Een tweede reviewronde controleerde de wijzigingen van v4 en de manier waarop deelkaartjes rekenen.

   • De ijkscenario’s draaien nu in precies hetzelfde regime als een echte woning, met meetlijnen tot 12 m. De ankers zijn opnieuw gemeten en vastgelegd met een marge van 0,3 uur.
   • Drempel A van 10,0 naar 10,3 bruikbare zonuren: een forse boom ten zuiden kost nu de A.
   • Het beschenen aandeel van de tuin, de kleur in de heatmap en het percentage in het rapport, is nu een echt tijdgewogen aandeel. Een tuin die voor 30% in de zon lag, kon eerder als 82% worden getoond.
   • Wegen worden eerst op afstand gesorteerd voordat we er maximaal 200 meenemen. Het label hing eerder af van de volgorde waarin de kaartserver ze teruggaf.
   • Bij lange gevels kijken we binnen 15 m van het adrespunt. Liggen daar te weinig meetlijnen, dan nemen we de vier dichtstbijzijnde in plaats van de hele gevel.
   • Het deelkaartje voor WhatsApp en LinkedIn rekent via hetzelfde pad als de labelpagina. Eerder toonde het bij 7 van 28 controleadressen een ander label.
   • Een adres in een leeg gebied, zoals zee of weiland, geeft direct de melding dat er geen gebouw is gevonden.

   Effect: Verdeling over 28 controleadressen: A 1, B 6, C 5, D 4, E 4, F 4, G 4.

3. 6 september 2026v4Berekening

   Het juiste pand, betere afkapping en geleidelijke bruikbaarheid

   Aanleiding: Een onafhankelijke review met acht invalshoeken en een praktijktest op 36 adressen leverde 34 bevindingen op. Onze eerste correctie in v3 bleek op een aantal punten door te schieten.

   • We rekenen het pand dat het adrespunt bevat. Eerder namen we het pand met het dichtstbijzijnde middelpunt, en bij 9 van 35 praktijkadressen was dat een ander pand, zoals een kiosk of een schuur.
   • Grote bouwblokken en binnenhoven die in de kaartdata als één geheel staan, worden nu meegenomen.
   • Voetgangersstraten en fiets- en voetpaden langs de rijbaan tellen niet meer als tuin. Bij 5 van 35 adressen telde een winkelstraat eerder als tuin.
   • Bruikbaarheid is geleidelijk: tussen 10% en 65% van de tuin in de zon loopt de waardering op van 0 naar 1, met een ondergrens van 8 m². Het alles-of-nietscriterium van v3 liet een vrije noordtuin winnen van een zuidtuin met achterburen, en een grote boom telde niet mee.
   • Meetpunten dicht bij de gevel wegen zwaarder: tot 6 m telt een punt volledig, op 12 m voor de helft.
   • De tuindiepte wordt precies tot het eerste obstakel bepaald in plaats van in stappen van 1,5 m.
   • Gevelschaal opnieuw gemeten op 1,70. Het label wordt bepaald op de afgeronde waarde die je in het rapport ziet.
   • Drempels B en C opnieuw afgeleid uit de ijkscenario’s: B van 9,0 naar 8,5 en C van 7,5 naar 7,0.
   • Appartementengebouwen krijgen standaard 14 m hoogte, andere gebouwtypes hun eigen standaardhoogte.
   • Woningen zonder herkenbare tuin: de beste overige buitenzijde telt 60% mee. Een woning zonder tuin kon eerder tot drie klassen hoger uitkomen dan dezelfde woning met een slechte tuin.

   Effect: Verdeling over 28 controleadressen: A 1, B 6, C 5, D 4, E 4, F 5, G 3.

4. 6 september 2026v3Berekening

   Het label telt tijd, niet oppervlakte maal tijd

   Aanleiding: Een tweede ronde meldingen van bewoners: labels voelden te streng, en één melder kreeg via de adreszoeker nooit een label te zien.

   • Het label telde oppervlakte maal tijd en toonde dat als tijd. Een tuin die de hele middag voor 60% in de zon lag, gold per uur als 36 minuten zon. Nu telt de tijd dat een bruikbaar deel van de tuin in de zon ligt; het beschenen aandeel staat apart in het rapport.
   • De gevelcorrectie van +2,0 uur had geen herleidbare bron. Die is vervangen door een factor 1,68, gemeten aan een ijkwoning in een leeg veld, en begrensd op 11,9 uur per dag: meer zon staat er in Nederland jaarrond gemiddeld niet boven de horizon.
   • Drempel A van 10,5 naar 10,0.
   • Buitenzones stoppen ook bij water. Een grachtenpand kreeg eerder tot 12 m tuin over de gracht.
   • De adreszoeker geeft suggesties tijdens het typen, via de PDOK Locatieserver van het Kadaster.

   Effect: De volgorde van woningen bleef grotendeels gelijk (rangcorrelatie met v2: 0,977); de middenmoot steeg. Verdeling over 28 controleadressen: A 3, B 4, C 6, D 6, E 4, F 4, G 1.

5. 5 september 2026v2Berekening

   Meet de tuin, niet de straat

   Aanleiding: Na de vermelding in Eigen Huis Magazine meldden bewoners dat hun label niet klopte.

   • Schuurtjes en garages kregen de hoogte van een woning, 7,5 m. Nu krijgen gebouwen een hoogte naar type en grootte, met een correctie voor schuine daken.
   • In plaats van één of twee meetpunten per tuinzijde leggen we een raster van meetpunten, om de 1,5 m tot 12 m van de gevel.
   • Het label werd bepaald door de zonnigste zijde van de woning, en bij 9 van 15 onderzochte adressen was dat de straat. Nu kiezen we de private buitenruimte, afgekapt op rijbanen en parkeerterreinen.
   • Bomen laten per seizoen een deel van het licht door: in de zomer ongeveer 20%, in de winter 55%.

   Effect: Gemiddeld 0,25 uur per dag lager. Verdeling over 28 controleadressen: B 2, C 5, D 4, E 9, F 6, G 2.

6. 17 juli 2026Betrouwbaarheid

   Kaartdata betrouwbaarder ophalen

   Aanleiding: Nieuwe adressen gaven vaak een storingsmelding, doordat de publieke kaartserver ons afremde.

   • Kaartdata van een adres wordt bewaard, zodat een herhaalde opvraging direct klaar is.
   • Vier kaartservers worden tegelijk bevraagd; de snelste geldige reactie wint.
   • Bij drukte volgt een herhaalpoging, en als de volledige opvraging faalt een lichtere met alleen gebouwen en bomen.

   Effect: De labelberekening zelf veranderde niet.

7. 7 juli 2026Betrouwbaarheid

   Geen minutenlange wachttijd meer bij een drukke kaartserver

   Aanleiding: Een trage kaartserver kon een berekening tot een minuut laten hangen.

   • Elke opvraging heeft een tijdslimiet, en een tweede server wordt tegelijk geprobeerd.
   • Weerdata valt bij een storing terug op het Nederlandse klimaatgemiddelde.
   • Bij een storing zie je een eerlijke melding met een knop om het opnieuw te proberen, in plaats van het advies het adres te controleren.

   Effect: De labelberekening zelf veranderde niet.

8. 2 juli 2026v1Berekening

   Eerste versie

   Aanleiding: Lancering van het Zonnelabel.

   • Schaduwsimulatie per kwartier op de 21e van elke maand, met gebouwen en bomen uit OpenStreetMap.
   • Label: 60% beste buitenzone en 40% gevels, met een vaste gevelcorrectie van +2,0 uur.
   • Drempels A 10,5 · B 9,0 · C 7,5 · D 6,0 · E 4,5 · F 3,0.

De labelschaal door de tijd

Ondergrens per label in bruikbare zonuren per dag, jaarrond. Alles onder F is G.

Vetgedrukt: gewijzigd ten opzichte van de versie ervoor. De uren van v1 en v2 zijn een andere maat, oppervlakte maal tijd, en daardoor niet één-op-één te vergelijken met v3 en later. “Gevels” is hoe het daglicht op de gevels wordt omgerekend voordat het voor 40% meetelt.